Küratörlüğünü Milanolu Domenico de Chirico’nun üstlendiği sergi, Levantenlerin Melbourne göçünden Zografyon Lisesi’nin mermer taklidi zeminine uzanan bir güzergâhta, nesnelerin yer değiştirdikçe nasıl anlam değiştirdiğini sorguluyor. 5 Kasım–27 Aralık 2026.
Tunç Çağı’nın sonunda Doğu Akdeniz kıyılarını alt üst eden ve Mısır kayıtlarına “Deniz Halkları” olarak geçen o tanımlanamayan topluluklar, tarih yazımında hâlâ bir boşluğun adı. Guido Casaretto, SANATORIUM’daki yeni sergisinde bu adı bir mecaza dönüştürüyor: kimliğin sabit bir yurdu değil, taşındığı her kıyıda yeniden biçimlenen bir tortusu olduğu fikrine. Üç ayrı seriden kurulu sergi, göç, zanaat ve taklit arasındaki üçgeni, Levant’tan Avustralya’ya, Uzak Doğu iç mekânlarından Avrupa burjuva salonlarına uzanan güzergâhlarla takip ediyor.
Sanatçı pratiği
1981 doğumlu Casaretto, Levanten kökenli bir ailenin çocuğu olarak İstanbul, Yunanistan, Belçika, Güney Afrika ve İtalya arasında büyüdü; Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi’nin ardından Bologna Güzel Sanatlar Akademisi’nde Roberto Grassi atölyesinde eğitim gördü. Pratiği, 2010’ların başında dijital figür üretimi ve CGI deneyleriyle başladı; bu dönemde Zilberman Gallery’deki “Sistem Dışı Bağıntılar” (2012), “Sinestezi” (2015) ve “Papa ile Galileo Küçük Bir Anlaşmazlık Yaşadı” (2017) sergileri, görüntünün nasıl üretildiğine ve algının nasıl yönlendirildiğine dair bir soruşturma hattı kurdu. Sonraki yıllarda beton, deri, toprak, epoksi ve reçine gibi yoğun malzemelere yönelen sanatçı, elin müdahalesini makineyle üretilmiş imgenin üzerine bir tür geri kazanım gibi yerleştirdi. İşleri MOCAK Krakow ve Melbourne’deki National Gallery of Victoria koleksiyonlarında yer alıyor; 2019’da MOCAK’ta açılan “The Ghosts of Matter” sergisi, maddeyi bir tanıklık biçimi olarak ele aldığı en kapsamlı sunumlarından biriydi. Casaretto aynı zamanda SANATORIUM’un kurucuları arasında.
Küratöryel çerçeve
Milano merkezli bağımsız küratör Domenico de Chirico’nun kurgusu, kültürel mirası kapalı bir bütün olarak değil, karşılaşmalar, aktarımlar ve yeniden üretimler yoluyla sürekli dönüşen bir süreç olarak tarif ediyor. De Chirico için Casaretto’nun nesneleri birer taşıyıcı — kimliğin, belleğin ve mirasın sabit bir yerleşkesi değil, her göç dalgasında yeniden anlamlandırılan birer zemin. Serginin kavramsal eksenine yerleşen “yeniden üretim” meselesi, zanaatkârın elinden sanayi üretimine, oradan sömürge ticaret ağlarına ve nihayetinde bugünkü dekoratif klişelere uzanan bir güzergâh çiziyor.
Üç seri, üç güzergâh
A Few Came Back from Melbourne. Serginin merkezindeki iş, 1950–60’larda Levant’tan özellikle Avustralya’ya gerçekleşen göç dalgasını ele alıyor. Geride bırakılan ailelerle göçmenler arasında mekik dokuyan nesneler zamanla asıl bağlamlarını yitiriyor; Hindistan kökenli bir Buda figürü, uzaktaki bir çocuğun yerine geçen bir hatıra nesnesine dönüşüyor. Casaretto burada belleğin, nesnenin kökeninden bağımsız olarak nasıl biçim aldığını gösteriyor.
Marmaro 2. Doğal mermer oluşumunun jeolojik zamanıyla, mermeri taklit eden stucco zanaatkârının emek zamanı arasında bir karşılaşma. Duvarları ve tavanları gerçek mermere benzetmeye çalışan geleneksel ustaların estetiğine atıfta bulunan yapay panellerden biri, tarihî Zografyon Lisesi’nin giriş zemininin bir yorumu. Dizi, “sahicilik” ile “taklit” arasındaki hiyerarşiyi askıya alıyor.
Your Well Traveled Uncle 2. Uzak Doğu’nun iç mekânlarında doğan dekoratif üslupların Batılı zanaatkârlar tarafından uyarlanması, sömürge ticareti aracılığıyla Avrupa pazarına taşınması ve nihayet sanayi üretiminin kolayca çoğaltılabilir mallarına dönüşmesinin öyküsü. Burada “gezgin amca” bir figür değil, her birimizin salonundaki o sahipsiz süsün soyadı.
Tarihsel bağlam
Serginin başlığı tesadüfi değil: MÖ 1200 civarında Mısır ve Hitit kaynaklarının “Deniz Halkları” olarak andığı, kökeni belirsiz göçmen koalisyonları, Tunç Çağı’nın sonunu simgeleyen bir çöküşün ve yeniden kuruluşun aktörleri. Casaretto, bu tarihsel boşluğu bir model olarak kullanıyor; kimliğin arşivlenemeyen, yalnızca kıyıya vuran izlerle takip edilebilen bir şey olduğunu ileri sürüyor. Levantenlik — İstanbullu İtalyan köken — sanatçının kişisel biyografisiyle bu tezin örtüştüğü noktada bir başka deniz halkına, kendi deniz halkına dönüşüyor.
İstanbul sanat sahnesindeki yeri
2009’da kurulan SANATORIUM, Beyoğlu’nun değişen coğrafyasında — önce Asmalımescit, sonra Dolapdere, bugün Emekyemez ve Tophane — malzemeye ve kavramsal yoğunluğa dönük bir galeri kimliği inşa etti. Casaretto’nun bu sergisi, YUNT’taki 2025 solo çıkışı ve Bursa İmalathane’deki (2022) sunumunun ardından, sanatçının son dönem pratiğinin en kapsamlı İstanbul okuması. Şehrin sanat takviminde, kavramsal göç edebiyatıyla zanaat temelli üretim arasında köprü kuran bir hat üzerinde duruyor.
Pratik bilgiler
Sergi: The Sea Peoples — Guido Casaretto · Küratör: Domenico de Chirico · Mekân: SANATORIUM, Emekyemez Mahallesi, Abdussalah Sokak No:3, Beyoğlu · Tarih: 5 Kasım – 27 Aralık 2026 · Ziyaret: Salı–Cumartesi 11.00–19.00 / Pazar 12.00–17.00 / Pazartesi kapalı · İletişim: (0212) 293 67 17 · Giriş ücretsiz.
Görsel: Guido Casaretto, The Sea Peoples, 2026. Sanatçı ve SANATORIUM’un izniyle.