Kurşunlu Han’ın katmanlı tarihsel yapısı ve antik temelleri üzerinde kurulu ArtHan Gallery, 25 Eylül 2026 Cuma günü 17.00 – 20.00 saatleri arasında açılışı gerçekleşecek olan “AZİZE THEKLA * HADDE” başlıklı disiplinler arası karma sergiye ev sahipliği yapıyor. Mimari mirasın sanatla buluşacağı bu özel sergi, 25 Eylül – 10 Ekim tarihleri arasında ziyarete açık olacak.
Tasarlayıp küratörlüğünü üstlendiğim bu kapsamlı sergi; mekânın binlerce yıllık hafızasını, kadın direnişini ve maddeyle ruhsal arınma arasındaki kesişim noktalarını odağına alıyor.
Tarih, sadece kazananların ya da büyük kürsülerden konuşanların yazdığı bir metin midir; yoksa mekânların sessiz taşlarında, unutulmuş ritüellerde nefes almaya devam eden canlı bir organizma mı?
Bugün, Mimar Sinan yapısı Kurşunlu Han’ın temellerinde; M.S. 1. yüzyılda Iconium’da(Konya) dünyaya gelip Seleukeia’da (Silifke) göçen ve Hıristiyanlık tarihinin “ilk kadın şehidi” unvanını taşıyan Azize Thekla için M.S. 5. yüzyılda yükselen kadim bir kilise yer almaktaydı. Aynı temelde 1200’lü yıllarda Cenevizlilerce kurulan Saint Michel Kilisesi’nden de 750 yıl öncesinden seslenen bu kilisenin adandığı Thekla; eril anlatıların, toplumsal baskıların ve infaz tehditlerinin karşısında pasif bir figür olmayı reddederek kendi varoluşunun öznesi olmuş; inancını ve şifacılığını radikal bir direnişle açığa çıkarmıştır. Sergi, Azize Thekla’nın yaşam öyküsünden hareketle, tarihte sindirilmeye çalışılan kadın anlatılarını günümüz kadın sanatçılarının eserleri aracılığıyla yeniden kamusal alana taşıyor.
“Hadde”: Çilenin ve Maddenin İnceldiği Eşik
Serginin kavramsal omurgasını oluşturan “Hadde”, metalin dar deliklerden basınçla geçirilerek inceltilmesi işlemine mercek tutuyor. Kurşunlu Han’ın alt katındaki endüstriyel cıvata-metal üretimi maddenin henüz işlenmemiş ve dirençli hâlini temsil ederken; üst katta incelikli sanatsal üretimlerin merkezinde yer alan sergi, Azize Thekla’nın yaşadığı çileleri bir kurban olma hali değil, ruhun “haddeden geçerek” en saf ve korkusuz formuna ulaşması olarak yorumluyor.
Galata’da kurulu ilk kilisenin tam da bu hanın bulunduğu temelde yer aldığına dair bilgi ve belgelerle süreci, katmanlarıyla hayrete düşürecek mimari izleri ve Bizans surları ile bağını aktaracak olan Doç. Dr. Sercan Sağlam ile Azize Thekla’nın halen dua edilen Silifke’deki mağarada yer alan sunağını, “Meryemlik” olarak ifade edilen ören yerini ve bu kült üzerine yazdığı kitabı anlatacak olan Dr. Murat Özyıldırım, kısa sunumlarıyla açılış programına tarihî bir boyut katacaklar.
Heykel formları, yerleştirme, seramik, çini, vitray, resim ve tekstil gibi farklı disiplinlerde üreten sanatçıların özgün eserleri Kurşunlu Han’ın mimari atmosferiyle doğrudan bir diyalog kurarken; sergi kapsamında Londra Kraliyet Sanat Akademisi’nden Lâl Ensari ve SophiaNelson’ın Azize Thekla temalı “ARCHIVE” başlıklı tiyatral performansı da 26 Eylül ve 3 Ekim tarihlerinde saat 19:30’da gerçekleştirilecek.
Bazı tarihçilere göre yazılı olarak dolaşıma girmiş ilk Hıristiyan anlatısı olan Azize Thekla’nın hikâyesini, hem mimari hem de kültürel miras bağlamında sanatla buluşturup kadim hafızayı uyandıracağımız bu tarihî hana tüm sanatseverleri bekliyoruz.