Kengo Kuma’nın beş tuğla kuleden oluşan KAI’si 5 Aralık’ta açılıyor: on havuz, açık hava onsen’i, soğuk su, sauna ve bir “kültür kulesi”. Kopenhag’ın 5.800 metrekarelik yeni kamusal hamamı, wellness’ın yalnız yapılan bir rutinden kolektif bir ritüele dönüşmesinin en görünür örneği.

Son birkaç yılın en sessiz ama en kalıcı lifestyle trendlerinden biri, wellness’ın yalnızlıktan çıkması oldu. Kulaklıkla koşmak, uygulamayla meditasyon yapmak, evde kırmızı ışık maskesi takmak; bunların hepsi tek kişilik pratiklerdi. Şimdi ise şehirlerin en çok konuşulan yeni mekânları hamamlar, saunalar, soğuk su havuzları ve bunların etrafında kurulan sosyal kulüpler. New York’tan Londra’ya “sosyal wellness kulübü” denen melez mekânlar üyelik listeleri oluştururken, Kopenhag bu akımın en iddialı kamusal yorumunu yapıyor: Papirøen’de 5 Aralık’ta açılan KAI, kendini bir yüzme havuzu ya da spa olarak değil, bir “su kültürü evi” olarak tanımlıyor.

Beş kule, on havuz

KAI’nin mimarı Kengo Kuma. Japon mimarın 2017’de kazandığı yarışma projesi, liman kıyısında yükselen beş düzensiz tuğla kule olarak gerçekleşti. Kuleler, zemin katı çepeçevre saran cam bandın üzerinde havada asılı gibi duruyor; farklı gri tonlarında yaklaşık 300 bin el yapımı tuğla kademeli bir örgüyle dizilmiş, cephelerde farklı boyutlarda 403 pencere açılmış. Her kulenin formu altındaki havuzdan türüyor. Zemin katta 25 metrelik bir yüzme havuzu, bir eğitim havuzu ve üç çocuk havuzu var. Birinci katta kulelerin arasına yerleştirilen açık hava “Vadi Havuzu” ve limana bakan ısıtmalı bir onsen; üst katlarda sıcak banyolar, soğuk su havuzu, saunalar ve buhar odası. Her iki açık hava havuzu da yıl boyu kullanılacak biçimde tasarlanmış; 250 metre derinliğe inen on sondaj kuyusuna bağlı bir toprak kaynaklı ısı pompası, Kopenhag kışında bile suyu sıcak tutuyor. En yüksek kule olan Kültür Kulesi ise kültürel etkinliklere ve topluluk buluşmalarına ayrılmış; ahşap bir iskele, binayı limanda yüzme ve soğuk suya dalma alanlarına bağlıyor.

Kamusal bir lüks

KAI’yi İstanbul’dan bakarken ilginç kılan şey, bu fikrin bize hiç yabancı olmaması. Hamam, yüzyıllar boyunca tam olarak buydu: temizlenme kadar sohbetin, kutlamanın, mahalle hayatının mekânı. Avrupa’nın bugün yeniden keşfettiği şey, suyun etrafında bir araya gelmenin sosyal değeri. Kopenhag’da bu fikir, 2015’te belediyenin açtığı bir fikir yarışmasıyla başladı; gelen 160 önerinin çoğu kamusal yüzme alanı istiyordu. On bir yıl sonra ortaya çıkan bina, şehrin ünlü liman banyolarının kapalı ve dört mevsimlik bir devamı gibi. Açılış günü giriş ücretsiz; 6 Aralık’tan itibaren her gün 06.00-21.00 arasında açık olacak. Yüzme kulüpleri, okullar, kültür severler ve turistler aynı çatı altında; mekânda yiyecek-içecek satışı bile yok, çünkü amaç tüketim değil, suda geçirilen zaman.

Trendin arka planı

Bu açılış, wellness ekonomisinin yön değiştirdiği bir döneme denk geliyor. McKinsey’nin bu ay yayımladığı Future of Wellness 2027 raporu küresel wellness pazarını 2,7 trilyon dolar olarak hesaplıyor ve tüketicilerin yaklaşık yüzde kırkının özellikle uzun ömür, zihinsel sağlık ve hareketlilik alanlarında karşılanmamış ihtiyaçları olduğunu söylüyor. Hospitality sektörünün trend raporlarında ise “üçüncü mekân”ın (ev ve iş dışındaki kafe, bar, kulüp) yerini, ortak anlam etrafında kurulan “dördüncü mekânlar”ın aldığı konuşuluyor. Sauna ve soğuk su kültürünün Kuzey Avrupa’dan Amerika’ya yayılması, Londra ve New York’ta üyelikli bathhouse’ların açılması, İstanbul’da da tarihî hamamların yeni nesil tasarım dokunuşlarıyla yeniden açılması aynı hikâyenin parçaları. KAI’nin farkı, bu deneyimi üyelik ücretinin değil belediyenin arkasında durması. Lüks, burada tuğlanın el yapımı olmasında ve suyun kış ortasında sıcak olmasında; kapının herkese açık olmasında.

Kopenhag’a kış seyahati planlayanlar için not: Papirøen, Christianshavn’ın hemen karşısında; en iyi ulaşım bisiklet ya da toplu taşıma. Ve açılıştan sonra 15 yaş altı için wellness katı kapalı; burası yetişkinlerin sessizliğine ayrılmış.

Görsel: Rasmus Hjortshøj / Courtesy of KAI – Paper Island Water Culture House